Pieke Dassen (1926-2007)

Klik voor liedje van en door Pieke Dassen, opname uit 1957
(met dank aan Kragendrager, AVRO forum)
(eerder gepubliceerd in mei 2007, ook verschenen in De Ster)

(update 23 september 2010: geboortedag van Pieke. ter herinnering heeft dochter Nicky een compilatiefilmpje gemaakt, te zien op YouTube)

Pieke Dassen woonde in de jaren zestig/zeventig net als ik op Pottenberg, een buitenwijk van Maastricht, later omgedoopt tot wijk 16. Hij woonde zelfs bij ons om de hoek en met zijn dochter Nicky had ik hand- en naaiwerkles op school. We liepen dan ook wel eens samen naar school, of naar huis. Ze was enkele jaartjes ouder, maar omdat de groep meisjes anders veel te klein zou zijn, werden verschillende klassen samengevoegd. De jongens, hoe kon het ook anders, mochten toen lekker zagen en hameren en echte handenarbeid verrichten. Zo ging dat nog, begin jaren zeventig.

Pieke Dassen. Veelzijdig artiest, creatieveling pur sang. Maar zoals ik me herinner, vooral een rustig en aardig man. Voordat hij bekend werd als August uit De Film van Ome Willem, genoot hij in Maastricht al bekendheid door zijn fabuleuze poppentheater en kunstzinnigheid. Met een zelfgemaakte Jan Klaassen en Katrijn boeide hij menig kinderziel. Onze basisschool ging uiteraard geregeld met klassen naar voorstellingen van Pieke. Ik kan me nog de voorstelling in het al jaren geleden opgedoekt theater In De Kleine Comedie herinneren, hoe donker het er was en hoe stil iedereen werd als Pieke zijn voorstelling begon. Het was als kind een raar idee, om Pieke te zien als een bekende Maastrichtenaar, want hij woonde om de hoek, zijn vrouw Mia was heel aardig en ik zat zelfs met een neefje van hem in de klas. Leo Magdelijns, zo heet hij, was altijd trots op zijn bekende oom, "mijn moeder is een zus van Mia", zo zei hij dan, "sjiek, hè?".

Pieke's oudste zoon Frans, daar keken wij jongere kinderen zeker naar op, hij zal zo'n jaar of zes tot acht ouder zijn. Lange haren, altijd een gitaarkoffer meezeulend. Een begenadigd muzikant, gitarist, die op popmuziekgebied in Maastricht absoluut het een en ander betekende en tot stand bracht. Zoon Manny, later in de voetsporen van zijn vader getreden wat het kunstenaarschap betreft, kwam zelden op het pleintje van de lokale jeugd. Hij werd op een gegeven moment zelfs als verrader gezien, omdat hij met de jaarlijkse kerstbomenjacht aan de kant van Malpertuis stond, de wijk aan de overkant van de grote weg naar België, de Via Regia. Stel je eens voor, twee groepen jongeren en kinderen, elk op zoek naar kerstbomen om ze lekker in de fik te steken, traditie was dat. Manny stond bij die van Malpertuis en er werd in het Maastrichts dialect heftig heen en weer geroepen, gescholden zelfs. Er werd gegooid met modderkluiten en aardappelen, want we woonden fraai omringd door akkervelden en weelderig groen aan de rand van de stad. "Vooral op Manny mikken", zo hoorde je een van de jongens schreeuwen, "overloper, overloper". Ja, het waren sterke emoties zo in de prille jeugd.

Toen Pieke dan op televisie te zien was, keken wij kinderen toch met een iets andere blik naar deze bebaarde kleine man. We hadden plots een bekend televisiemens in de buurt wonen. En ook al waren de meeste kinderen eigenlijk te oud, we keken toch naar De Film van Ome Willem. Alleen om Pieke in de rol van August te zien. Hij liep vaak langs ons huis met zijn vrouw Mia, op weg naar de bus, naar de stad, of misschien wel naar Hilversum voor de opnamen van Ome Willem. Het zijn van die vertrouwde beelden. Als je uit je raam kijkt, verveeld, omdat je geen zin hebt in je huiswerk en niet naar buiten mag. Dan keek je naar Pieke, hoe hij voorbijliep, met zijn donkere houtjestouwtjes jas aan. En later zag je zijn kinderen, op de fiets, met hun verkering achterop. Zo groeit de buurt uit zijn kinderschoenen en maken kerstbomen in de fik plaats voor serieuzere zaken. En later zag je oma Mia, met kleinzoon Quinten, druk vertellend of druk luisterend. Ook samen naar de bus, misschien naar de stad, of wie weet naar een voorstelling van opa Pieke. Of bij de bakker in het kleine winkelcentrum, met Mia maakte je altijd wel een praatje over van alles en nog wat.

In de voormalige stadsbibliotheek van Maastricht was ooit een tentoonstelling van Pieke's schilderijen en dat was voor mij de eerste keer dat ik een soort van totaalindruk kreeg van zijn werk als kunstenaar. Vrolijk, verhalend, veelkleurig en rijk aan details. Sympathiek en ook krachtig, juist door de vele kleuren. Ik proefde er ook iets sprookjesachtigs in, een eigen wereld waar je ongetwijfeld uren in dwalen kon. Mooi. Hij had een atelier in de binnenstad en op afspraak kon je dan ook zijn schilderijen bezichtigen of kopen. Heb er meerdere malen voor de deur gestaan of wou een afspraak maken, maar haakte op het laatste moment toch af. Sinds die tentoonstelling in de bieb wou ik namelijk dolgraag een schilderij van Pieke Dassen kopen. Het is er nooit van gekomen.

Pieke woonde al lang niet meer in wijk 16 en had inmiddels ook een nieuwe levensgezellin. Samen fietsten ze dan in en door de stad. Maar Pieke bleef Pieke, ook jaren later, dan zag ik hem in een rolstoel door de straten van Maastricht gaan. En altijd flitste dan een fragment uit de jeugd door het hoofd, dat de kinderen uit de buurt bij hem in de straat liepen, of renden of heel hard voorbij fietsten. Keihard "broodje poep" roepend, of "deze vuist op deze vuist" zingend. Soms hoorde hij het lachend vanaf het stoepje bij zijn voordeur aan, maar vaak ook was het er stil en was er niemand te zien. Ja, er ging zonder meer magie uit van zijn eenvoudige woning in die Maastrichtse buitenwijk. Dag Pieke. Het ga je goed daarboven.